15 oktober 2026

Frans verzetsmonument: opnieuw actueel

Wie door Frankrijk zwerft ontkomt er niet aan: veel monumenten en andere bouwwerken, niet zelden pompeus of grotesk, die de herinnering aan het oorlogsgeweld, van vooral de Eerste Wereldoorlog, levend houden.
Vaak is er een nationalistische verwijzing naar heldendom en glorie van de republiek.

In de Ain, nabij het dorp Cerdon, zag ik in 2021 totaal iets anders: een kunstwerk ter nagedachtenis van in de Tweede Wereldoorlog gevallen verzetsstrijders (maquisards) in de regio’s Ain en Haute Jura. Daaronder opmerkelijk veel buitenlanders uit o.m. Algerije, België, Italië, Joegoslavië, Marokko, Polen, Rusland, Spanje, Tunesië en Zwitserland.
Cerdon (zo’n 30 km Z.O. van Bourg-en-Bresse) was een uitvalsbasis van dat verzet en werd zwaar getroffen door represailles van de bezetters.

Het zeventien meter hoge beeld stelt Frankrijk voor, in de vorm van een vrouw die uit de berg lijkt te ontspruiten en zich van haar ketenen heeft bevrijd.
Aan de westkant van het monument een citaat van de dichter Aragon: "Waar ik sterf, wordt het vaderland (la patrie) herboren."
Aan dit beeld geen zweem van nationalisme en in plaats van de Gallische haan verbeeldt Marianne hier La France.
De vrijheid terug, de ketenen gebroken; herboren la patrie met haar waarden Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap.

Het beeld heeft nu in 2026 een nieuwe, Europese actualiteit.
Mentaal nog functionerend in de Tsarentijd, duldt de huidige Russische heerser geen zelfstandig buurland waar vrijheid heerst; de waarden van de Verlichting, moderniteit en democratie. Waar de jongere garde hard op weg was om Oekraïne mooier te maken; vrijzinniger, vreugdevoller, meer Marianne.

Sinds 24 februari 2022 voert Rusland in heel Oekraïne een ‘speciale militaire operatie’ uit, nadat het in 2014 De Krim al had bezet en de in Oost-Oekraïne vechtende separatisten militair steunde, met onder meer BUK-raketten (waarvan er een het vliegtuig MH17 neerhaalde).

Vandaag de dag in Europese NAVO-landen aanslagen, sabotages, brandstichtingen, computer­hacks, drones die onuitgenodigd grenzen overgaan en wat al niet meer.

Oekraïne brandt, inmiddels smeult het elders in Europa.